Whisky jest, obok ...:dud:... i ...:tartanu:..., narodowym symbolem Szkocji. Szkocka woda życia (z ...:gaelickiego:... uisge beatha) produkowana jest tam od piętnastego wieku -
Alembiki w gorzelni Glenfiddich
pierwsza wzmianka o wsadzie do whisky pochodzi z 1 czerwca 1494, opisał go mnich John Cor. Przypuszcza się, że tradycję destylacji whisky przynieśli ze sobą mnisi z ...:Dalriady:... podczas chrystianizacji ...:Piktów:... na przełomie czwartego i piątego wieku n.e. Przełom w jej karierze stanowi traktat z 1644 roku, opodatkowujący destylarnie. Tak powstała sieć nielegalnych gorzelni whisky, znajdujących się często w piwnicach starych chat. Pamiątką po nich są pędzarnie stojące na ich miejscach. Złagodzenie systemu podatkowego nastąpiło w roku 1823. Od tego czasu jest ona niezwykle popularna i nieodmiennie kojarzona ze Szkocją.
Aby whisky mogła nazywać się "szkocką" musi spełniać surowe normy Scotch Whisky Regulations 2009 roku:

  1. Musi być destylowana w destylarni szkockiej z wody i słodu jęczmiennego, do których można
      dodać tylko całe ziarna innych zbóż; w destylarni przerobiona w zacier, który może zostać
      sfermentowany (także tylko przy użyciu endogennych enzymów) oraz musi być
      sfermentowana tylko przez dodanie drożdży.
  2. Musi być poniżej 94,8 % (objętościowo) - zachowuje wtedy posmak surowych produktów
      użytych do jej wytworzenia.
  3. Musi dojrzewać w Szkocji w dębowych beczkach o pojemności nieprzekraczającej 700 litrów
       przez nie mniej niż trzy lata.
  4. Nie może zawierać żadnych dodatków - poza wodą i karmelem dla dodania barwy.
  5. Zawartość alkoholu nie mniejsza niż 40%.

Istnieją trzy główne odmiany whisky:
  a) single malt, czyli whisky jednosłodowa; do jej produkcji używa się tylko słodu
       jęczmiennego i wody
; zabronione jest dodawane innych ziaren.
  b) grain whisky, czyli zbożowa; może zawierać jęczmień niesłodowy i inne zboża jak żyto
       i pszenica

  c) istnieje również whisky mieszana, tzw. blended; ten właśnie rodzaj występuje na 
      sklepowych półkach

A. Single malt - whisky jednosłodowa
Uważana za najlepszą whisky. Produkuje się ją słodując jęczmień przez 2-3 dni, co uwalnia 
Beczki Washback, gdzie do słodu jęczmiennego
dodaje się drożdże

enzymy rozkładające skrobię do cukrów prostych
. Następnie ziarno kiełkuje przez kilkanaście kolejnych dni. Kiełki suszy się, czasami za pomocą pieców torfowych, co zapewnia whisky charakterystyczny aromat. Suchy słód mieli się i powstaje zacier.
Kolejnym etapem jest fermentacja. Zacier zalewa się wrzątkiem w kadziach zaciernych do powstania brzeczki i fermentuje przy udziale drożdży do momentu uzyskania czystego alkoholu około pięcioprocentowego.
Przechodzi on dwukrotną destylację w naczyniach zwanych alembikami. Istnieją dwa podstawowe typy alembików - pot still oraz coffey still. W pierwszym z nich produkuje się whisky doskonalszą, jednak proces trwa dłużej. Tego typu alembik używany jest do destylacji whisky singlemalt. Pierwsza destylacja pozwala osiągnąć alkohol około 21%, a druga - od 60 do 75%. Napój następnie leżakuje w dębowych beczkach przez kilkanaście lat. Stosuje się beczki po cherry, porto lub bourbonie - rozłożone, odpowiednio oczyszczone, zabezpieczone i ponownie złożone. Taka beczka pozwala na 3-4-krotne użycie w procesie dojrzewania whisky (starcza na około 60 lat). Stare beczki wykorzystywane są np. na kwietniki.

"Szkocka" single malt musi spełniać trzy warunki:
- musi być wyprodukowana tylko w jednej gorzelni
- musi być zrobiona wyłącznie z jęczmienia
- musi pochodzić ze Szkocji

W obrębie tego gatunku wyróżnia się sześć klas: Highlands, Lowlands, West Highlands, Speyside, Skye i Islay. Ich charakterystyczny smak i zapach zależy m.in. od wody, typu jęczmienia, a nawet rodzaju beczki. Zdecydowaną przewagę w pubach mają whisky z regionu Highland. Prym wiodą Glenfiddich (najlepiej sprzedająca się single malt na świecie) oraz Glenmorangie (najlepiej sprzedająca się single malt w Szkocji).

Istnieją także odmiany single malt:

  • Single Cask Whisky - whisky słodowa z pojedynczej beczki jednej wytwórni i jednego destylatu. Jest bardzo rzadko spotykana i bardzo droga - raczej tylko dla koneserów.

  • Vatted Malt (Pure Malt)- whisky słodowa mieszana - składa się ze słodowych whisky różnych destylarni, bez zawartości whisky z innych zbóż. Typowym przykładem jest Johnnie Walker Green Label.

B. Grain Whisky  - whisky zbożowa
Jest bardzo rzadko spotykana. Jej produkcja zachodzi, w odróżnieniu do whisky single malt, w przemysłowych alembikach (Coffey still) - pozwala to na dużą i tanią produkcję. Do wyrobu tego rodzaju wody życia wykorzystywane są różne gatunki zbóż (pszenica, żyto - zarówno słodowane jak i nie oraz niesłodowany jęczmień). Przykładami whisky jednozbożowych są Black Barrel i Cameron Bridge. Whisky zbożowa jest głównym składnikiem whisky mieszanej (blended).

C. Blended whisky - whisky mieszana
Ok. 70% tej mieszanki stanowi whisky zbożowa . Jednosłodowa (od kilku do kilkudziesięciu gatunków) nadaje charakterystyczny zapach i stanowi również wyznacznik klasy whisky - im droższa, tym ma więcej whisky jednosłodowej.
Do najpopularniejszych whisky z tej grupy należą Johnnie Walker, Bell's, Teacher's i The Famous Grouse. Blended whisky pija się z wodą mineralną lub oranżadą oraz z kostkami lodu (tzw. "whisky on the rock").

Wycieczka do gorzelni jest zwykle ciekawym przeżyciem. Zwłaszcza, że właściciele często raczą turystów szklaneczką wyrabianego przez siebie specjału, tzw. wee dram. W gorzelni Glenfiddich, która udostępniona jest do zwiedzania, turyści otrzymują cztery "próbki" whisky. W pubach zaś, whisky popija się kwaterką piwa ("nip and a hauf")

Whisky jest nazwą używaną dla trunku wyrabianego w Szkocji i Kanadzie, natomiast whiskey - w Irlandii, Stanach Zjednoczonych i niektórych innych krajach. W Szkocji ludzie rzadko mówią o whisky "szkocka". Zwykle proszą o blended, single malt lub po prostu o whisky.