Kilt, duma i chwała Szkocji, do dzisiaj stanowiąca strój narodowy. Po gaelicku 'Bleacan' oznacza plisowany lub kratkowany. To, jakże piękne wdzianko, było charakterystyczna nawet dla Celtów żyjących w czasach, kiedy to Rzymianie władali wyspami brytyjskimi. Jednak samo słowo ...:tartan:... wywodzi się z francuskiego słowa 'tartanie', które się odnosiło do szczególnego rodzaju ubrań w kratkę.
Materiał na kilt tworzy się przez nakładanie linii oraz krat w najróżniejsze wzory i jest pleciony w nieskończonej kombinacji kolorów. Ten wzór nazywany jest tartanem. Oryginalne kolory pochodzą z naturalnych barwników roślinnych, są to tak zwane 'Stare Kolory'. Owe odcienie są znacznie delikatniejsze od nowoczesnych barw, na przykład Starożytny Niebieski jest kolorem porównywalnym z dzisiejszym granatem.
'Nowoczesne Kolory' (tak się je nazywa) są rezultatem działania barwników chemicznych. Trzecią kategorią kolorów są tzw. 'przytłumione lub zniszczone kolory'. Te zostały dosłownie skopiowane z kawałków ubrań odnalezionych w gospodarstwach lub na polach bitwy, przemienione przez czas w przytłumione cienie.
Tartany narodziły się jako symbol przynależności oraz wzór przypisany określonemu ...:klanowi:.... Klany niegdyś stanowiły społeczny system w Szkocji, gdzie najważniejszym spoiwem było pokrewieństwo pomiędzy głową klanu oraz członkami klanu. Dlatego też 'Rodowy Tartan' zaczął być kojarzony z głównymi klanami i rodzinami. Inne kilty były to tzw. 'Tartany Regionalne' przypisywane konkretnym regionom geograficznym, bez względu na nazwisko.
Kilty przywędrowały ze szkockich gór i wysp - stąd Górska Sukienka - z około 7 wieku n.e. Jednakże, pierwszą wzmianką o kilcie było prawdopodobnie sprawozdanie Jakuba III z 1471 roku, wymieniające 'niebieski kilt' (blue tartan). Następną wzmiankę odnajdujemy w zapiskach pisarza George's Buchaman'a z 1582 roku. Po raz pierwszy kilt został wyprodukowany w celach handlowych w XVIII wieku przez Wilsona z Bannockburn. Niestety wczesne materiały utracono, a specjalne drewniane przyrządy, na których były tkane zgniły, nie pozostawiając nawet jednego egzemplarza. Jednakże niektóre wzory zostały odtworzone w oparciu o stare obrazy, a w ostatnich latach odnaleziono i dokładnie skopiowano skrawki wzorów starszych klanów.
Po powstaniu ...:jakobitów:... w 1745 roku oraz przegranej ...:bitwie pod Culloden:... w 1746 roku noszenie kiltu zostało zakazane przez specjalną ustawę parlamentu angielskiego, którą uchylono dopiero w 1782 r. Dopiero wtedy, na skutek migracji Górali oraz ich rekrutacji do regimentów góralskich, ten charakterystyczny strój został rozpowszechniony w południowych częściach Wielkiej Brytanii.
W 1822, głównie dzięki wysiłkom znanego pisarza ...:sir Waltera Scotta:..., król Jerzy IV odwiedził Edynburg (pierwszy rządzący monarcha, który przybył do Szkocji po 150 latach !!!). Król, jego świta i przedstawiciele klanów, którzy przybyli go powitać przywdziali narodowe stroje Szkotów, co zapisało się na kartach historii jako zdarzenia przełomowe w stosunkach szkocko - angielskich. To zapoczątkowało odrodzenie się zainteresowania kiltami i samą Szkocją.
Kolejnym królewskim gościem była królowa Wiktoria (1842 r.), która zakochała się w pięknych krajobrazach Szkocji i kupiła Zamek Balmoral. Na jej prośbę książę Albert, królewski małżonek, zaprojektował dla niej osobisty wzór, który nazwano właśnie Balmoral i pozostał do dzisiaj wzorem Królowej Angielskiej - tylko ona może go nosić, a inni - tylko uzyskawszy jej zgodę.
Wszystkie wzory są składane w specjalnym archiwum Lorda Lyon w Edynburgu. Trzyma się je tu, by zabezpieczyć liczbę nici pojedynczych wzorów. Jednak nie robi się tego w celu zapewnienia ekskluzywności produkcji, lecz by zapewnić indywidualność wzoru tartanu klanowego.
Kilt bez wątpienia jest niezwykłym i dekoracyjnym strojem ze stałym miejscem, jakie zajmuje w historii Szkocji, nawet bez tradycyjnych skojarzeń z nim związanych. Europejska i amerykańska moda zawsze chętnie wykorzystywała urok kiltu, nie zważając szkocką tradycję. W wieku, w którym dalekie podróże stały się codziennością, świat się skurczył i zamazało się kulturowe rozgraniczenie, kilty nadal pozostają silnym, uniwersalnym symbolem tylko jednego państwa - SZKOCJI ^_^'

Radek Czernych

źródło: www.luxuryscotland.co.uk