Prehistoria

Pierwszymi mieszkańcami Szkocji byli myśliwi-zbieracze w mezolicie. Pozostawili po sobie naczynia i szczątki szkieletów. W okolicach roku 4500 p.n.e. pojawiły się neolityczne ludy rolnicze. Wypalali oni lasy, by uzyskać teren pod hodowlę. Przyczynili się tym do powstania ...:wrzosowisk:... i ...:torfowisk:.... W głębi lądu rozwijało się rolnictwo powiązane z hodowlą, a na wybrzeżu i na wyspach – rybołówstwo. Znanym miejscem, gdzie zachowała się taka stara osada rolnicza (...:Skara Brae:...), jest wyspa Mainland należąca do archipelagu ...:Orkadów:.... Ludy te stawiały kurhany (...:cairn:...) i oddawały cześć prochom ludzkim.
Kolejny napływ ludności wiązał się z tzw. kulturą pucharów. Byli to osadnicy wierzący w życie pozagrobowe. Nazwa pochodzi od dzbanów wypełnionych napojami, jakie wkładano do grobu zmarłemu, by spokojnie przeszedł drogę do zaświatów. ...:Kamienne kręgi:... również są dziełem tych przybyszów. Na terenie Szkocji istnieje ich do dziś około 30.
Epoka brązu zaowocowała powstaniem mieczy i tarcz (ok. 1000 r. p.n.e.). Wraz z pojawieniem się broni nastała epoka ciągłych walk. Budowano forty na wzgórzach i osady na wyspach (...:crannog:...). Wiele budowli zachowało się do dzisiejszych czasów.
Kiedy około roku 400 p.n.e. napłynęła do Szkocji fala ...:Celtów:... z południa, wojny o bydło i ziemie jeszcze bardziej się wzmogły. Celtowie stworzyli sposób wytopu żelaza, a broń z żelaza była mocniejsza niż z brązu. Charakterystyczne dla tych czasów są wieże obronne, zwane ...:broch:.... Miały one kilkanaście metrów i stanowiły schronienie zarówno dla walczących, jak i miejscowej ludności. W Szkocji występują na wyspach i wybrzeżu atlantyckim.
Potem nastał okres rzymski, a Rzymianie wszystkim plemionom nadali wspólną nazwę – ...:Piktowie:.... Słowo to pochodzi od rytuału malowania sobie twarzy przed bitwą.

Okres rzymski

Juliusz Cezar po raz pierwszy najechał na Wyspy Brytyjskie w roku 55 p.n.e., natomiast ich podbój rozpoczął w 43 r. n.e.. Władzę w Brytanii sprawował namiestnik Agricola. Około 80 r. rozpoczął najazd na północną część wyspy. Jednak pomimo budowy linii fortyfikacji na odcinku Clyde-Forth próby zdobycia terenów piktyjskich nie powiodły się. W 123 r. Hadrian, cesarz rzymski, rozpoczął wznoszenie Wału Hadriana, mającego być zabezpieczeniem przed Piktami. Dwadzieścia lat później zdecydowano się zbudować podobny ...:Wał Antoninusa:..., z tym że miał on stanowić nową granicę, bardziej na północ. 
Rzymianie byli, w przeciwieństwie do Piktów, ludźmi uczonymi. Ptolemeusz, żyjący w II wieku, sporządził pierwszą mapę Szkocji. Historycy rzymscy podzielili Piktów na Kaledonów i Wenturionów. Rzymianie zawsze traktowali Piktów z wyższością i opisywali ich jako brudnych, zacofanych i wykonujących stare rytuały. 
W 197 r. Dio Kasjusz napisał o Piktach:
Mieszkali w chatach, chodzili nadzy i bosi. Mieli demokratyczny system rządów i bardzo lubili rozboje. Znosili głód, chłód i wszelkiego rodzaju niewygody. W razie niebezpieczeństwa wycofywali się na bagna, gdzie przez wiele dni przebywali zanurzeni w wodzie z głowami ponad powierzchnią, a w lesie potrafili przeżyć, żywiąc się korą i korzonkami.

Podboje i chrystianizacja

Uważa się, że Rzymianie opuścili Szkocję ok. 450 r. Wyróżniono drugi, obok Piktów, lud północnej Brytanii. Byli to Brytowie. Nie wiadomo, jakie jest ich pochodzenie. Przypuszcza się, że są to zromanizowani Celtowie. Zajmowali oni zachodnią część obecnej Szkocji, między Dumbarton i Carliste. Natomiast rdzenni Piktowie mieszkali na północnych wyspach i północno-wschodniej części Szkocji. Pozostałościami ich siedzib są nazwy miast rozpoczynające się na "pit", jak np. Pitlochry. Obie grupy używały języka gaelickiego typu P, prekursora bretońskiego, kornwalijskiego i walijskiego. 
IV wiek wiąże się z przybyciem najeźdźców z Irlandii, zwanych Szkotami. Posługiwali się odmianą Q ...:gaelickiego:..., z którego rozwinął się dialekt dzisiejszy. Wschodnie wybrzeże zajmowała enklawa germańskich Anglów. W 800 r. zaczęły się ataki skandynawskich Normanów, którzy zajmowali północne i wschodnie wyspy. Wikingowie w krótkim czasie, dzięki swoim ogromnym statkom, opanowali ...:Orkady:... i ...:Szetlandy:..., tworząc połączenie z Wyspami Owczymi, Grenlandią i Islandią. 
Plemiona zamieszkujące Szkocję połączyła religia - chrześcijaństwo. Kenneth MacAlpine, syn piktyjskiej księżniczki, zjednoczył państwo Szkotów i Piktów. W 834 r. powstała Alba, zwana w późniejszych czasach Scotią. Tak narodził się kraj zajmujący północną część Brytanii. 

Średniowiecze

Do roku 1034, czyli śmierci Malkolma II, prawie wszystkie tereny obecnej Szkocji znalazły się w granicach Alby. Zmieniono sposób powoływania króla (z elekcji na dziedziczenie tronu). Malkolm posadził na tronie swego wnuka Dunkana, który został zamordowany przez ...:Makbeta:..., bohatera szekspirowskiego dramatu. Makbet z kolei zginął z rąk Malkolma III, który wprowadził na dwór szkocki angielskie obyczaje.  Rządy Malkolma i jego spadkobierców przyniosły ugruntowanie feudalizmu i podniesienie popularności języka angielskiego wśród szlachty. Jeszcze bardziej nasiliły się podziały między góralami, zamieszkującymi góry i optującymi za systemem klanowym, a szlachtą.
Po śmierci Aleksandra III (1286 r.), ostatniego z rodzimej dynastii, król angielski Edward I ogłosił się królem Szkocji, a tron objął posłuszny mu John Balliol. Próbował on uwolnić się od zależności angielskiej, jednak bezskutecznie. Pozwoliło to Edwardowi I opanować całą Szkocję.
Tu zaczyna się znana wszystkim z filmu "Braveheart" historia. ...:William Wallace:..., szkocki góral, staje w 1305 roku na czele powstania przeciw hegemonii Edwarda. ...:Robert the Bruce:..., prawowity pretendent do tronu Szkocji, stara się nie wchodzić w drogę Edwardowi. Jak cała szlachta przyjmuje bierną postawę, gdyż jest to jedyna nadzieja na zdobycie większych połaci ziemi. Robert zdradza Williama, jednocząc się z Anglikami. Jednak Wallace'owi udaje się podburzyć górali i wzbudzić zaufanie Roberta. Po jego śmierci Robert Bruce obejmuje dowództwo nad powstaniem i ostatecznie w 1314 roku zwycięża w ...:bitwie pod Bannockburn:....
W 1320 r. została opracowana słynna ...:Deklaracja z Arbroath:..., która cztery lata później zapewniła Szkocji suwerenność
Bruce zmarł w 1329 r., a jego potomkowie rządzili do 1371 r. Potem nastał czas dynastii ...:Stuartów:.... Główną i jak się później okazało najgorszą tradycją była koronacja niemowląt. Dlatego też ...:Maria Stuart:... w wieku sześciu lat opuściła Szkocję, nękaną najazdami wojsk angielskich, by przypieczętować sojusz ze Francją. Wracając do kraju zetknęła się z reformacją i królową angielską, Elżbietą I.

Reformacja

Tron w czasie nieobecności Marii objęła jej matka - Maria de Guise, wdowa po ojcu Marii Stuart, Jakubie V. Kościół stracił swoją pozycję społeczną. Duchowieństwu zarzucano materializm, rozpustę i odwrót od wszelkich zasad. Poza tym wiązano religię protestancką z obozem antyfrancuskim. Reformaci pozostawali w opozycji do regentki. Wkrótce też powstała Kongregacja Lordów, która w 1560 r. usunęła z tronu Marię de Guise. 
W 1651 r. powróciła do Szkocji Maria Stuart. W tym czasie działał tam reformator, John Knox. Podburzał on Szkotów przeciwko Marii, uważając za haniebne jej kolejne małżeństwa. W końcu 25-letnia Maria zmuszona była uciekać do Anglii, pozostawiając tron swemu synowi, Jakubowi VI. John Knox wprowadził wiele zmian do kościoła. Stworzył Kirk, czyli Kościół Szkocki. Reformacja posunęła się dalej dzięki Andrew Melville'owi. Rok 1592 przyniósł zniesienie urzędu biskupa. 
Mały Jakub, wychowany w protestantyzmie, był ulubieńcem królowej Elżbiety. Jego matka została uwięziona przez królową i stracona w 1587 r. Po śmierci Elżbiety I, Jakub VI objął panowanie nad Anglią i zjednoczył oba królestwa jako Jakub I (1603 r.)

Wojny religijne

Spadkobierca Jakuba, Karol I rozwiązał parlament. Oskarżono dynastię Stuartów o rządy totalitarne. Karol I chciał wprowadzić do Kościoła Szkockiego angielską hierarchię. W 1637 r. rozpętała się wojna domowa między królem a reformatorami, którzy stworzyli tzw. Konwenant Narodowy. Dwukrotnie odparli ataki Armii Królewskiej - w 1639 i 1640 roku. Król nie miał wystarczających środków na kontynuację walk i chcąc je zdobyć zwołał tzw. Krótki Parlament (kwiecień 1640 r.). Po 23 dniach został on rozwiązany z powodu niechęci posłów do Karola. W listopadzie król zwołał Długi Parlament obradujący od listopada 1640 do grudnia 1648. Podobnie i ten parlament nie poparł monarchy.
Wojska parlamentu kierowane przez Olivera Cromwella odniosły druzgocące zwycięstwo pod Naseby w 1645 roku. Karol I zmuszony był do abdykacji. Cromwell doprowadził do ujęcia i zgładzenia Karola I w 1649 r. Cromwell włączył Szkocję do republiki obejmującej Anglię i Irlandię. Zmarł w 1658 r. przekazując władzę synowi Ryszardowi. Miał on poparcie wśród ludności, jednak przeciw niemu wystąpili generałowie. Ryszard ustąpił i w 1660 r. restaurowano dynastię Stuartów. Tron objął Karol II. Jego rządy nie zapisały się w historii niczym szczególnym. Otrzymał tron po swym ojcu, Karolu I. Nie zyskał sympatii, ponieważ był katolikiem (rządził Anglią jako Jakub II). Zmuszony do ustąpienia, oddał władzę w ręce córki, Marii i jej męża Wilhelma III Orańskiego. W 1689 r. parlament zażądał zatwierdzenia przez króla Deklaracji Praw (Bill of Rights) ograniczającej absolutyzm monarchów i utrwalającej pozycję parlamentu.

Unia

Maria nie pozostawiła po sobie potomka, podobnie jak jej siostra, panująca po śmierci Wilhelma III - Anna. Za jej panowania doszło do podpisania Aktu o Unii (Act of Union, 1707 r.).
Szkocja i Anglia połączone zostały unią realną. Akt gwarantował dynastii hanowerskiej tron Anglii i Szkocji. Po śmierci Anny w 1714 r. wielu Szkotów sprzeciwiło się objęciu władzy przez Hanowerów

Powstanie jakobitów

Z nastaniem dynastii Hanowerów nasiliły się ruchy związane z restauracją Stuartów. Wiązano nadzieje z wnukiem Jakuba II - Karolem Edwardem Stuartem (Bonnie Prince Charlie). Pod jego dowództwem wybuchło w 1745 r. powstanie ...:jakobitów:..., które mimo początkowych sukcesów armii Karola, zakończyło się ogromną klęską. Punktem kulminacyjnym stała się ...:bitwa pod Culloden:... w kwietniu 1746 r., gdzie wojska jakobitów starły się z armią księcia Cumberland. Po niepowodzeniu jakobitów zakazano Szkotom gry na ...:dudach:... i chodzenia w ...:kiltach:... (Act of Proscription). Tępione były wszelkie przejawy dążeń nacjonalistycznych. Szkocja dostała się pod całkowitą hegemonię Anglii.

Rugi w Highlands

Na przełomie XVIII i XIX wieku znikły przynależności górali szkockich do klanów. Właściciele ziemscy usuwali dawnych dzierżawców ze swych terenów, by uzyskać teren na pastwiska dla owiec, których chów stał się bardzo modny i opłacalny. Górale zostali zepchnięci na peryferia ziemskich posiadłości. Rugi w Highlands przybrały masową skalę. Wysiedlani chłopi emigrowali do Stanów Zjednoczonych - wyjechało ich ok. 6 tysięcy. Zagrody chłopskie palono, a ich samych wypędzano. Tym sposobem Highlands stał się regionem opustoszałym, na których znajdowały się ogromne posiadłości ziemskie, lecz niewielu znalazło tam zatrudnienie. Chłopi walcząc o lepszy byt założyli Stowarzyszenie Reform Ziemskich w Highlands i Partię Chłopską. W 1886 r. uchwalono Crofter's Holdings Act (Akt o Dzierżawie). Zapewniał on chłopom dziedziczenie uprawianej ziemi, godziwą opłatę za najemnictwo i prawo do stałej dzierżawy. Wciąż jednak za mało było ziemi. Problem został rozwiązany w 1919 r. Aktem o Osadnictwie (Land Settelment Act). Zezwalał na tworzenie nowych zagród.

Industrializacja, ruch labourzystów i nacjonaliści

W tym czasie rozrosły się główne miasta Szkocji. Rozwijał się przemysł, budowano nowe fabryki. W 1885 roku powołano urząd sekretarza do spraw Szkocji przy rządzie brytyjskim. Rok 1926 przyniósł Szkocji osobne ministerstwo, które w 1939 zostało przeniesione do Edynburga.
W początku lat 20-tych XIX wieku ludzie pracy zaczęli buntować się przeciwko poziomowi życia proletariatu. Organizowano strajki, zawiązywały się związki zawodowe, a w 1888 roku utworzono Socjalistyczną Partię Pracy (Socialist Labour Party). Prym jednak wśród partii robotniczych wiodła Partia Pracy i jej składowa - Socjalistyczna Partia Pracy. Mimo uzyskiwania sporej części mandatów, nie udało się jej poprawić bytu robotników. 
W 1928 założono Narodową Partię Szkocji (National Party of Scotland). W 1934 roku połączyła się ona z Partią Szkocką tworząc Szkocką Partię Narodową. Pozostawała ona u władzy do powrotu na scenę polityczną labourzystów w 1974 r. To oni objęli rządy nad Szkocją i 1 marca 1979 roku zorganizowali referendum w sprawie autonomii Szkocji. Na tak było 33%, na nie - 31%. Nie było ono jednak ważne, gdyż frekwencja na wyborach nie osiągnęła minimum. 

Parlament

Osobny parlament szkocki odrodził się w 1999 roku. Wybory przeprowadzono 6 maja. Zwyciężyli przedstawiciele Partii Pracy i Szkockiej Partii Nacjonalistycznej. Na Premiera wybrano Donalda Dewara. Zmarł rok później, 11 października 2000 roku.
W 2011 roku Szkockiej Patrii Narodowej udało się utworzyć rząd większościowy pod kierunkiem Alexa Salmonda.
8.09.2014 roku odbyło się referendum niepodległościowe. 55% Szkotów opowiedziało się za pozostaniem w Wielkiej Brytani. Za niepodległością Szkocji głosowało 45% Szkotów.